Quản lý nhà hàng, quán cafe: bàn, món, ca
- EBIZ POS OFFLINE - tính tiền nhà hàng - cafe
- Thực tế cho thấy, rất nhiều nhà hàng, quán cafe đã “lao đao” trong việc “tính nhầm” nguyên vật liệu để chế biến thực phẩm. Hằng ngày, một cửa hàng, cafe đều cần đến một lượng nguyên vật liệu nhất định để đảm bảo cung cấp đủ cho công tác bán hàng; tuy nhiên, nếu không có cách xác định nguyên vật liệu đủ dùng cho một ngày, cửa hàng hoặc quán café đó rất dễ rơi vào tình trạng nhập thừa hoặc nhập thiếu nguyên liệu – việc nhập thừa sẽ khiến cửa hàng thất thoát một khoản chi phí cho lượng hàng hóa này, nhập thiếu sẽ không cung cấp đủ cho nhu cầu của khách hàng, có thể dẫn đến việc mất khách. Để đối chiếu với các ngành khác, xem danh mục giải pháp quản lý bán hàng.
- Phần mềm quản lý nhà hàng cafe với chức năng định lượng nguyên vật liệu, giúp các quán ăn dễ dàng định lượng được nguyên vật liệu cho từng món ăn một cách chính xác, từ đó có thể xác định được ngày mai cần mua những nguyên liệu gì, số lượng bao nhiêu, tránh việc mua thiếu hoặc mua thừa nguyên liệu. Theo đó, chủ quán ăn cũng dễ dàng quản lý độ trung thực của nhân viên khi nhân viên đi mua hàng.
Kiểm kho nhanh và chính xác
- Chức năng định lượng nguyên vật liệu trên phần mềm hỗ trợ đắc lực cho khâu kiểm kho. Thay vì việc phải trực tiếp vào kho và cân, đo, đong, đếm từng mặt hàng một thì tất cả các thông tin hàng hóa tồn kho đều được hiển thị rõ ràng trên phần mềm, bởi mỗi khi tạo order cho một món mới, những nguyên vật liệu cấu thành đủ để tạo ra món ăn đó sẽ được trừ trực tiếp trong kho nguyên vật liệu tổng. Đến lúc kiểm kho, chỉ cần một thao tác đơn giản là đã dễ dàng có thể biết được những hàng hóa nào còn, những hàng nào sắp hết để có kế hoạch mua hàng kịp thời, không ảnh hưởng đến công tác bán hàng.
Bán hàng nhanh
- Giờ cao điểm dễ quá tải: khách đông, nhân viên quên order, bếp làm sai thứ tự, khách đợi lâu bỏ về.
- Với chức năng tạo order theo bàn, nhân viên nhập món lên phần mềm tạo thành phiếu gọi món, máy in dưới bếp in ra theo thứ tự đặt món để đầu bếp chuẩn bị, khách gọi trước được phục vụ trước, quên order gần như không còn.
Báo cáo doanh số chính xác
- Rà soát lại hóa đơn bán hàng bằng tay rất dễ nhầm lẫn trong nhập số liệu và tính toán, báo cáo vì thế hay sai lệch.
- Phần mềm tổng hợp báo cáo doanh số theo ngày, tuần, tháng ngay từ hóa đơn đã tạo, giúp chủ quán nhìn tình hình kinh doanh khách quan và điều chỉnh kịp thời.
- Có số liều về tiền mặt, chủ quán chủ động quay vòng vốn lưu động, tránh ảnh hưởng công tác kinh doanh.
Định lượng nguyên liệu: phần quan trọng nhất của nhà hàng, quán cafe
Nếu hỏi chủ quán nhà hàng hoặc quán cafe phần nào khó quản lý nhất, đa số trả lời là nguyên liệu. Không phải vì không biết món nào dùng gì, mà vì một món bán ra nhiều lần, mỗi lần dùng lượng khác nhau, và nguyên liệu thường bị hao hụt ngoài dự kiến.
Ba tình huống quen thuộc:
- Bán 200 ly trà đá, mỗi ly 2 đường và 1 trà, nhưng số thực tế dùng không ai đo.
- Một chai sữa tươi nối được 12 ly nhưng đầu bếp làm nhiều ly có 3 đá và 5 đá, mỗi ly tiêu nhiều sữa hơn.
- Nhân viên mua thêm đường không ghi phiếu, cuối tháng đếm thực tế lệch với sổ nhiều ký.
Khi không có công thức, giá vốn của mỗi món chỉ là ước lượng, và mọi báo cáo lợi nhuận xây trên phần ước lượng đó. Phần mềm xử lý đúng chỗ này bằng công thức pha chế gắn với từng món.
Khai báo công thức pha chế
Mỗi món trong menu có một công thức gồm các dòng nguyên liệu và định lượng — ví dụ một ly trà đá gồm 18 g cà phê rang, 12 g đường, 150 g đá và 250 ml nước. Nhân viên nhập công thức một lần khi mở món mới, mọi lần bán sau hệ thống tự trừ. Ba điểm cần chuẩn hoá: dùng đúng đơn vị (cà phê theo gram, sữa theo ml, bánh mì theo cái), cộng sẵn tỉ lệ hao hụt vào công thức (rau rửa bị rụng, cắt cà phê mất đầu), và khai báo quy đổi khi nhập theo kg nhưng dùng theo gram.
Một món có nhiều phiên bản thì tạo nhiều mã riêng — trà đá đá nhiều và trà đá đá bình phải hai mã vì định lượng đá khác nhau. Gộp chung một mã thì báo cáo định lượng không còn ý nghĩa.
Định lượng làm việc gì cho cửa hàng
Với công thức đã khai, mỗi ly bán ra trừ đúng lượng nguyên liệu trong kho, cho chủ quán bốn thứ: số tồn nguyên liệu mở máy là thấy; danh sách cần mua cho ngày mai từ tồn hiện tại trừ nhu cầu dự kiến; giá vốn từng món tính từ công thức nên biết món nào lãi thật; và số hao hụt khi so tổng nguyên liệu theo định mức với kiểm kho cuối ngày.
Ví dụ: quán bán 400 ly trà đá một ngày, công thức mỗi ly 12 g đường, định lượng dùng 4,8 kg; thực tế hao hụt 0,7 kg, tức gần 15%. Với giá đường tăng, đây là khoản mất đi mà không ai biết. Khi đặt định mức hao hụt trong công thức, giá vốn món phản ánh đúng thực tế.
Kiểm kho nguyên liệu cuối ngày
Bước này quyết định độ tin cậy của toàn bộ số liệu định lượng. Hệ thống tự trừ theo từng hóa đơn đã bán cho ra tồn lý thuyết; nhân viên cân hoặc đong nguyên liệu rồi nhập số thực tế vào phiếu kiểm kho; hệ thống báo chênh lệch cho từng nguyên liệu kèm số tiền tương ứng; quản lý điều chỉnh có ghi rõ lý do.
Chỉ kiểm kho nguyên liệu đắt tiền hằng ngày: sữa tươi, chai nước, thịt, phô mai. Nguyên liệu rẻ như bột, gia vị kiểm theo tuần, phần chênh nhỏ không đáng bỏ công đếm từng lần.
Order tại bàn và luồng đến bếp
Quán nhà hàng phục vụ món nhiều hơn bán hàng quầy. Khi khách gọi, nhân viên nhập món và ghi chú (ít đá, nhiều đường, nấu chín) lên phần mềm; phiếu gọi món in xuống bếp và bar ngay lập tức theo thứ tự thời gian gọi; món làm xong bấm cập nhật trạng thái; khi khách yêu cầu tính tiền, hệ thống dựng hóa đơn theo bàn kèm số phần ăn.
Nhân viên mang theo máy tính bảng hoặc điện thoại để nhập đơn, không cần quay về quầy. Xem thêm tại Máy tính bảng. Với món chế biến lâu như lẩu, nướng, hệ thống ghi thời điểm gọi và thời điểm phục vụ, báo cáo cho biết món nào làm chậm nhất — thường là món khiến khách đánh giá tệ mà không ai đo được.
Tách bill và in bill
Tình huống phổ biến nhất trong nhà hàng là một bàn nhiều người muốn chia tiền. Phần mềm tách theo món — mỗi người một danh sách món tính đúng phần mình; chia đều — chia tổng cho số người, làm tròn đến đồng; tách một phần — món nhỏ thành bill riêng, tổng vẫn khớp với bàn gốc; hoặc ghép hai bàn thành một hóa đơn khi sắp xếp chỗ ngồi.
Mỗi bill in riêng đầy đủ thông tin cửa hàng, danh sách món, tổng tiền và hình thức thanh toán. Nhiều nhà hàng còn in phiếu tạm tính cuối buổi để khách xem trước khi thanh toán, thuận tiện khi bàn đông người.
Quản lý ca nhân viên
Nhà hàng thường chia ca: ca sáng bán ít nhưng chuẩn bị nhiều, ca tối bán đông, ca đêm phục vụ khách về muộn. Doanh thu và tiền mỗi ca tách riêng giúp chủ quán biết ca nào đông, ca nào nhân sự nhiều hơn mà doanh thu không tương xứng. Nhân viên khai số tiền mặt đầu ca, cuối ca đếm và đối chiếu, chênh lệch hiện ngay. Ngoài tiền bán, cần tính cả tip và phí phụ thu trong báo cáo ca, không để dưới dạng tiền ngoài sổ. Phân quyền cho phép phục vụ chỉ thấy bàn và gọi món của mình, thu ngân thấy chốt tiền và in bill, quản lý ca thấy toàn bộ.
Báo cáo quản trị nhà hàng, quán cafe
Các báo cáo cần có theo thứ tự chủ quán đọc mỗi ngày: doanh thu theo ca và theo bàn để biết khung giờ nào đông; doanh thu theo nhóm món để biết món nào dẫn khách tới, món nào chỉ là món đi kèm; lợi nhuận từng món tính từ công thức nguyên liệu và giá bán; hao hụt nguyên liệu kèm số tiền; tồn nguyên liệu và danh sách cần mua cho ngày mai; doanh thu theo nhân viên và theo ca; chi phí phát sinh gồm điện, nước, gas, thuê nhân viên theo ca. Chi tiết các biểu mẫu tại Hệ thống báo cáo.
Báo cáo giá vốn món ăn là báo cáo đáng đầu tư nhất vì nó trả lời câu hỏi mà chủ quán ít khi biết rõ: mình đang lãi ở đâu. Một quán bán trà đá số lượng lớn nhưng lãi mỗi ly rất ít, trong khi món chính lãi tốt nhưng ít người gọi — báo cáo chỉ ra điều đó và gợi ý nên đẩy món nào.
Sai lầm thường gặp
- Không khai công thức nguyên liệu — giá vốn món ước lượng, báo cáo lợi nhuận không đáng tin.
- Khai công thức nhưng không cập nhật khi đổi định lượng — quán giảm đá để tiết kiệm mà hệ thống vẫn trừ theo định lượng cũ, số liệu lệch dần.
- Gộp món nhiều phiên bản vào một mã — định lượng không còn đúng, báo cáo hao hụt nhiễu.
- Kiểm kho cuối ngày làm theo cảm tính — không cân, không ghi chênh lệch nên số liệu không bao giờ khớp với hệ thống.
Checklist triển khai cho nhà hàng, quán cafe
- Lập danh mục món, khai công thức nguyên liệu và chuẩn hóa đơn vị tính nguyên liệu.
- Nhập tồn nguyên liệu đầu kỳ và số dư quỹ, công nợ từ file Excel.
- Thiết lập giá bán và quy tắc giảm giá theo nhóm khách.
- Chuẩn bị mẫu in: bill theo bàn, bill tách, phiếu gọi món, phiếu tạm tính.
Nguyên tắc quản lý kho nguyên liệu có thể đọc tại Kiến thức; quy trình quầy thu ngân chung xem tại Quản lý bán lẻ POS.
Câu hỏi thường gặp
Khai công thức mất nhiều thời gian không? Khai một lần khi mở món mới, sau đó mọi lần bán hệ thống tự trừ nguyên liệu. Với menu 40 món, phần lớn công thức chỉ khác nhau vài dòng nên nhân viên pha chế tự nhập được.
Quán có món gọi thêm đá, thêm sữa làm sao? Tạo mã riêng cho phiên bản đó và khai công thức tương ứng. Cùng một món nhưng định lượng khác nhau thì phải tách mã, nếu không số liệu định lượng sẽ sai.
Có theo dõi được tiền công và tiền mặt của từng ca không? Có. Mở ca và chốt ca ghi nhận doanh thu và tiền mặt riêng từng ca, lệch so với số dư két hiện rõ để xử lý ngay.
Nhà hàng hay quán cafe muốn xem quy trình định lượng nguyên liệu, order bàn và tách bill chạy thử với menu thật của mình, gọi hotline/Zalo 0907 943 968. Văn phòng tại 26 Nguyễn Đình Khơi, Phường Tân Sơn Nhất, TP. Hồ Chí Minh; phần mềm chạy offline nên không phụ thuộc đường truyền Internet.